BBL betekenis
Wie de drie letters tegenkomt, zit doorgaans in het mbo. In een personeelsadvertentie duiken ze even vaak op als in een schoolgids. Dat is geen toeval, want zo’n leerbaan ligt op de werkvloer en niet aan de balie van een opleiding. De overheid houdt er zelfs twee gescheiden vindplaatsen voor aan: leerbanen staan op leerbanenmarkt.nl, de stages van de andere leerweg op stagemarkt.nl. Welke opleiding je ook kiest, binnen deze leerweg blijft het uitgangspunt gelijk: eerst de werkplek regelen, daarna de rest.
De leerplicht bepaalt wanneer je mag instromen
Wat BBL betekent voor jou, merk je meteen bij de toelating: die hangt allereerst af van de leerplicht. De wet laat tot deze leerweg uitsluitend mensen toe voor wie de volledige leerplicht is afgelopen, en dat is iets anders dan een leeftijdsgrens. Voorlichtingspagina’s noemen meestal de leeftijd van zestien. Dat klopt ongeveer, maar niet op de dag, want de leerplicht eindigt pas als het schooljaar om is, en zo’n jaar begint op 1 augustus en sluit een jaar later, op 31 juli. Word je in februari zestien, dan maak je dat schooljaar dus eerst af. Die plicht kan ook op een andere grond aflopen: wie twaalf volledige schooljaren onderwijs achter de rug heeft, is eveneens niet meer leerplichtig. Bij de uitleg over leerplicht en kwalificatieplicht staan beide regels naast elkaar.
Een arbeidscontract scheidt de BBL van de BOL
Tegenover de BBL staat de BOL, voluit beroepsopleidende leerweg, waarin lessen bijna het volledige rooster vullen: vier of vijf lesdagen, waar een BBL’er er een of twee heeft en de andere dagen bij zijn werkgever staat. Het scherpste onderscheid tussen die twee zit niet in het rooster maar in het document dat eronder ligt. Een BOL-student loopt stage zonder in dienst te zijn en krijgt hooguit een stagevergoeding. Een BBL’er zet een handtekening onder een arbeidsovereenkomst, komt op de loonlijst en werkt onder de cao die bij zijn werkgever geldt. Een leerbaan is daarmee gewoon werk, met alle wetten en cao-afspraken die daarbij horen; wat daar zoal onder valt, laat Regulering van Werk betekenis zien. Bij de ene leerweg is de school de hoofdzaak en het bedrijf de aanvulling; bij de andere is die volgorde omgedraaid.
Zonder startkwalificatie is dit de enige combinatie die mag
Voor een zestien- of zeventienjarige die nog zonder startkwalificatie zit, liggen de regels strenger. Die is kwalificatieplichtig en moet in beginsel volledig dagonderwijs volgen; voltijd werken is niet toegestaan. Onder een startkwalificatie valt een havo- of vwo-diploma, en een mbo-diploma vanaf het tweede niveau. Op die plicht bestaat precies één uitzondering, en dat is deze leerweg. Volgt de jongere de beroepsbegeleidende leerweg, dan mag hij werken en leren wél naast elkaar zetten. Dat verklaart meteen waarom de leerweg bestaat: hij is geen zijpad voor wie het klaslokaal zat is, maar de enige gang waarlangs iemand van die leeftijd zonder diploma tegelijk een baan en een opleiding kan hebben.
Niet elke werkgever mag je opleiden
Het praktijkdeel mag je uitsluitend doorlopen bij een werkgever die daarvoor erkend is. Zo’n erkenning komt van SBB, voluit de Samenwerkingsorganisatie beroepsonderwijs bedrijfsleven, die ook zelf de voorwaarden vaststelt. De Rijksoverheid brengt ze terug tot drie punten: het werk sluit aan bij je opleiding en je beroep, een deskundige praktijkopleider begeleidt je op de vloer, en de werkplek is ook sociaal veilig. Een erkenning is bovendien geen stempel voor het leven. Elk erkend leerbedrijf gaat minstens eens in de vier jaar opnieuw langs de meetlat, en een bedrijf dat vier jaar lang niemand in de praktijk heeft opgeleid, is zijn erkenning van rechtswege kwijt. Welke bedrijven op dit moment erkend zijn, is openbaar na te zoeken: SBB houdt dat overzicht bij en publiceert het.
Raakt je leerwerkplek weg, dan moet de school bijspringen
De grootste zorg bij deze leerweg is niet het leren maar het bedrijf: je opleiding hangt aan een werkplek die je zelf niet in de hand hebt. De wet heeft dat voorzien. Is de praktijkplaats er helemaal niet of maar half, schiet de begeleiding tekort of verliest het bedrijf zijn gunstige beoordeling, dan rust op de onderwijsinstelling de plicht om een toereikende vervangende voorziening te regelen. Je studie valt dus niet automatisch stil als je leerbedrijf ermee ophoudt of de erkenning kwijtraakt.
Van leerweg wisselen hoeft geen nieuwe start te zijn
De keuze voor de ene of de andere route is niet voor eeuwig. Overstappen kan, mits je het met je mbo-instelling regelt, en er is één situatie waarin dat opvallend vaak gebeurt: een student begint in de BOL, mag na zijn stage bij dat bedrijf blijven werken en zet de opleiding daarna in de BBL voort. Er bestaat ook een variant waarin de school die overgang zelf al heeft ingebouwd, de gecombineerde leerweg. De school zet de opleiding dan zo neer dat het eerste deel nog voluit in de klas valt en het vervolg bij een werkgever. Waar die knip valt, ligt niet vast: het kan na het eerste leerjaar zijn. Wie twijfelt, hoeft die knoop dus niet op zijn zestiende voorgoed door te hakken.
Een chatbericht met BBL gaat zelden over school
In een chatvenster heeft de afkorting niets met opleidingen te maken. Online staan de letters voor het Engelse be back later: ik ben er zo weer. In handelstaal staat bbl voor barrel, de vatmaat waarin de olieprijs wereldwijd wordt uitgedrukt. En daar houdt het niet op. Bank Brussel Lambert, die later in ING opging, droeg dezelfde initialen; het Buys Ballotlaboratorium in Utrecht doet dat nog steeds, en in Eindhoven zit een lokale partij met de naam Brede Beweging LinksOm.
Verder staat Bbl in het bouwrecht voor het Besluit bouwwerken leefomgeving, dat de regels voor bouwwerken onder de Omgevingswet bijeenbrengt en in die rol op het Bouwbesluit 2012 volgde, en kent de cosmetische chirurgie de Brazilian Butt Lift, een operatie waarbij eigen vetweefsel van buik naar billen verhuist. Encyclo verzamelt er veertien op één pagina. Welke lezing er bedoeld wordt, blijkt nooit uit de letters zelf. Bij initiaalwoorden ligt de betekenis van een reeks hoofdletters in het gesprek eromheen, en bij BBL geldt dat in sterkere mate dan bij de meeste afkortingen.
Tot 1997 heette deze route het leerlingwezen
De constructie zelf is ouder dan de afkorting. Wat nu de beroepsbegeleidende leerweg heet, ging tot 1997 door het leven als het leerlingwezen of het leerlingenstelsel. Duaal onderwijs heet dat in vaktaal, en binnen het mbo is dit de Nederlandse invulling ervan: leren en werken zitten formeel aan elkaar vast. Klein is die route niet. Ongeveer een op de drie mbo-studenten volgt haar, en het onderwijsministerie werkt samen met SBB aan een offensief om dat aandeel op te voeren. De naam veranderde dus wel, de opzet nauwelijks.
Bij de BBL leun je op afspraken van anderen
Wie deze leerweg kiest, is voor zijn opleiding van meer partijen afhankelijk dan iemand die alleen ingeschreven staat: een wetgever die de deur pas opent zodra de leerplicht erop zit, een werkgever die erkend moet zijn en dat elke vier jaar opnieuw moet bewijzen, en een school die moet ingrijpen zodra die werkplek wegvalt. Dat maakt de leerweg minder vrijblijvend dan de andere, en tegelijk beter afgedekt. Wie zich afvraagt wat BBL betekent, heeft aan “werken en leren” dus maar de helft van het antwoord; de andere helft is dat er drie partijen omheen staan die het mogelijk maken.